Hangi olaylar iş kazasıdır?
5510 sayılı Kanun m. 13'e göre sigortalının aşağıdaki durumlarda uğradığı ve bedenen veya ruhen engelli hale gelmesine yol açan olaylar iş kazasıdır:
- İşyerinde bulunduğu sırada
- İşveren tarafından yürütülen iş nedeniyle işyeri dışında
- İşveren tarafından görevle başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda
- Emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda
- İşverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında
Kazanın iş kazası sayılıp sayılmadığı konusunda uyuşmazlık varsa, SGK'ya karşı iş kazasının tespiti davası açılabilir.
İlk adımlar ve bildirim
İşveren iş kazasını kolluğa derhal, SGK'ya ise kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmekle yükümlüdür (5510 s. K. m. 13). İşçi açısından ilk günlerde yapılması gerekenler:
- Kazadan hemen sonra sağlık kuruluşuna başvurmak ve raporları saklamak
- Olayı gören iş arkadaşlarının isimlerini not etmek
- Kaza yerinin, ekipmanın ve koşulların fotoğraflarını almak
- SGK bildiriminin yapılıp yapılmadığını e-Devlet'ten kontrol etmek
- Kolluk tutanağını ve iş müfettişi raporunu dosyaya almak
SGK'nın sağladığı haklar
| Ödeme | Şart |
|---|---|
| Geçici iş göremezlik ödeneği | İstirahat raporu süresince, iş göremezliğin ilk gününden itibaren |
| Sürekli iş göremezlik geliri | Meslekte kazanma gücü kaybının en az yüzde on olması |
| Tedavi giderleri | Kazanın gerektirdiği sağlık hizmetleri |
| Ölüm geliri ve cenaze ödeneği | Kaza sonucu ölüm halinde hak sahiplerine |
Meslekte kazanma gücü kaybı oranı SGK sağlık kurulunca belirlenir; bu orana itiraz edilebilir. Oran, işverene karşı açılacak tazminat davasında da temel veridir.
İşverenden tazminat
İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almakla yükümlüdür (6331 s. K.). Kazada işverenin kusuru veya kusursuz sorumluluğu varsa işçi şunları isteyebilir:
- Maddi tazminat: Sürekli iş göremezlik nedeniyle kazanç kaybı, tedavi ve bakıcı giderleri. SGK'nın bağladığı gelirin peşin sermaye değeri hesaptan düşülür.
- Manevi tazminat: Yaşanan acı ve üzüntü karşılığı.
- Ölümlü kazalarda: Ölenin desteğinden yoksun kalan eş, çocuklar ve diğer yakınlar için destekten yoksun kalma tazminatı ile yakınlara manevi tazminat.
Tazminat hesabı aktüerya uzmanı bilirkişi tarafından yapılır; kusur oranları ise iş güvenliği uzmanı bilirkişilerce belirlenir. İşçinin de kusuru varsa tazminat bu oranda indirilir.
Dava, süreler ve 2026 değişiklikleri
İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davaları iş mahkemesinde açılır. Bu davalar zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır (7036 s. K. m. 3); doğrudan dava açılabilir.
- Süre: Yargıtay uygulamasına göre iş kazasından doğan tazminat talepleri, zararın kesin olarak öğrenildiği tarihten itibaren on yıllık zamanaşımına tabidir. Meslekte kazanma gücü kaybı oranının kesinleşmesi bu açıdan önemlidir.
- Talep artırımı: 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanunla belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m. 107 yürürlükten kaldırılmıştır. Dava değeri tahkikat sonuna kadar bir kez artırılabilir. Bu nedenle dava açmadan önce zararın olabildiğince somutlaştırılması önem kazanmıştır.
- Faiz: Aynı Kanunla TBK m. 55'e, kazanç kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatlarında faizin başlangıcına ilişkin yeni kurallar eklenmiştir. Değişiklik yürürlükten sonraki olaylara uygulanır.
Trafik kazası olan iş kazaları
Servis aracıyla işe gidiş gelişte veya görev sırasında yaşanan trafik kazaları da iş kazası sayılabilir. Bu durumda hem işverene hem de aracın zorunlu trafik sigortasına başvurulabilir. Trafik kazalarına özgü süreç için trafik kazası tazminatı rehberimize bakabilirsiniz. Tazminat dosyalarına ilişkin hizmetlerimiz için tazminat hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Sigortasız çalışırken kaza geçirdim, hakkım var mı?
Evet. Sigortasız çalışan işçinin geçirdiği kaza da iş kazasıdır. İşveren SGK'ya karşı ağır yaptırımlarla karşılaşır; işçinin hakları ise hizmet tespiti ve iş kazası tespiti davalarıyla güvenceye alınabilir.
İşveren kazayı bildirmezse ne olur?
İşçi veya yakınları da kazayı SGK'ya bildirebilir. Bildirimin yapılmaması işçinin haklarını ortadan kaldırmaz; işverene idari para cezası uygulanır ve SGK yaptığı ödemeleri işverene rücu edebilir.
İş kazası tazminatı ne kadar olur?
Tutar; işçinin yaşı, ücreti, meslekte kazanma gücü kaybı oranı, kusur oranları ve SGK'nın bağladığı gelir dikkate alınarak bilirkişi tarafından hesaplanır. Sabit bir tutar yoktur.
Kazada benim de kusurum varsa tazminat alabilir miyim?
Evet, ancak tazminat kusurunuz oranında indirilir. İşçinin kusuru, işverenin sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırmaz.
Dayanak mevzuat
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 13, 18, 19, 21, 34
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 49–56, 146, 417
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3
- 7589 sayılı Kanun (RG 31.07.2026)
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır, hukuki görüş niteliğinde değildir. Mevzuat ve içtihatlar değişebilir; somut durumunuz için bir avukattan görüş alın.