Galeriden mi, şahıstan mı aldınız?
| Galeri / ticari satıcı | Şahıs (bireysel satıcı) | |
|---|---|---|
| Uygulanacak kanun | 6502 s. Tüketici Kanunu | 6098 s. Türk Borçlar Kanunu m. 219 vd. |
| İspat | İlk altı ayda çıkan ayıp teslimde var sayılır | Alıcı ispat eder |
| Bildirim | Özel bir süre yok; fark edince bildirmek önerilir | Aracı gözden geçirip ayıbı uygun süre içinde bildirmek şart (TBK m. 223) |
| Görevli yer | Hakem heyeti veya tüketici mahkemesi | Asliye hukuk mahkemesi (arabuluculuk sonrası) |
Galerinin noterde aracı önce kendi adına almadan doğrudan eski sahibinden size satması, ilişkinin tüketici işlemi sayılmasını engellemez. Belirleyici olan, karşınızdaki kişinin bu işi ticari amaçla yapmasıdır.
Sık görülen ayıplar
- Gizlenen hasar kaydı: Satışta söylenmeyen ağır hasar, şasi düzeltme veya pert geçmişi
- Kilometre düşürme: Gösterge değiştirme ya da yazılımla oynama; aynı zamanda dolandırıcılık suçudur
- Boya ve değişen parça: 'Hatasız' diye satılan araçta boya veya değişen parça çıkması
- Mekanik ayıplar: Satıştan kısa süre sonra motor, şanzıman veya turbo arızası
- Hukuki ayıplar: Rehin, haciz veya trafikten çekme yasağı
İkinci el araçta olağan aşınma ayıp değildir. Ayıp, aracın yaşına ve kilometresine göre makul olarak beklenenin dışında kalan durumdur.
Ekspertiz ve hasar sorgulama
İkinci El Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik uyarınca yetki belgeli işletmeler, satışa sunulan araç için ekspertiz raporu almak ve bunu alıcıya vermek zorundadır. Rapordaki bilgilerin gerçeğe aykırı çıkması hem galeriye hem de ekspertiz firmasına başvurma imkânı verir.
Aracın hasar geçmişi Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (TRAMER) sorgusuyla, muayene kilometreleri ise TÜVTÜRK kayıtlarıyla kontrol edilebilir. Muayene kayıtlarındaki kilometre, satıştaki gösterge değerinden yüksekse bu, kilometre düşürmenin güçlü bir delilidir.
'Görüldüğü gibi satılmıştır' şartı geçerli mi?
Galeriden alımlarda tüketicinin haklarını önceden kaldıran sözleşme şartları geçersizdir. Şahıstan alımlarda ise satıcının ayıptan sorumlu olmayacağına dair anlaşma kural olarak geçerlidir; ancak satıcı ayıbı biliyor ve gizlemişse bu şart onu korumaz (TBK m. 221). Kilometre düşürme, gizlenen pert kaydı gibi durumlar çoğunlukla bu kapsamdadır.
Süreler
Galeriden alımda zamanaşımı teslimden itibaren iki yıldır (6502 s. K. m. 12). Şahıstan alımda da süre iki yıldır (TBK m. 231). Her iki durumda satıcının ağır kusuru veya hilesi varsa bu kısa süreler uygulanmaz. Şahıstan alımda gözden geçirme ve bildirim yükümlülüğü ayrıca vardır; ayıbı fark ettiğiniz gün noter ihtarnamesiyle bildirmeniz en güvenli yoldur.
Başvuru yolu
Uyuşmazlığın değeri 2026 yılı için 186.000 TL ve altındaysa tüketici hakem heyetine başvurmak zorunludur; başvuru ücretsizdir ve e-Devlet üzerinden yapılabilir. Ayrıntılar tüketici hakem heyeti başvurusu rehberimizde, hazır metin ise tüketici hakem heyeti başvuru dilekçesi oluşturucusu yer alıyor. Değer bu sınırın üzerindeyse dava açmadan önce dava şartı arabuluculuk yoluna gitmek gerekir; anlaşma olmazsa dava tüketici mahkemesinde açılır.
Kilometre düşürme veya bilerek gizlenen hasar söz konusuysa hukuki talebin yanında savcılığa suç duyurusunda bulunmak da mümkündür. Değer kaybının tespiti için bağımsız ekspertiz raporu alın; dava aşamasında bilirkişi incelemesi yapılır.
Sık sorulan sorular
Galeriden aldığım araçta hasar kaydı çıktı, aracı iade edebilir miyim?
Gizlenen hasar kaydı ayıptır. Ağırlığına göre sözleşmeden dönme veya değer kaybı oranında bedel indirimi istenebilir. TRAMER çıktısı ve ekspertiz raporu temel delildir.
Şahıstan aldığım araçta motor arızası çıktı, ne yapmalıyım?
Arızayı fark eder etmez satıcıya noter aracılığıyla bildirin ve servis raporu alın. Satıcı ayıbı bilmiyorsa ve araç yaşı nedeniyle olağan bir arızaysa talep zayıflar; satıcı ayıbı gizlemişse sorumluluğu devam eder.
Kilometre düşürüldüğünü nasıl ispat ederim?
Muayene kayıtları, servis geçmişi, eski ilan görüntüleri ve aracın beyin kayıtları kullanılır. Bilirkişi incelemesi de yaptırılır.
Ekspertiz firması da sorumlu olur mu?
Gerçeğe aykırı rapor düzenleyen ekspertiz firması, sözleşme ilişkisi ve kusuru oranında zarardan sorumlu tutulabilir.
Aracı satıp zararımı sonra isteyebilir miyim?
Aracı satmanız bedel indirimi veya tazminat talebini kural olarak ortadan kaldırmaz; ancak delilin kaybolmaması için satıştan önce tespit yaptırmalısınız.
Dayanak mevzuat
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 8–12
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 219–231
- İkinci El Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır, hukuki görüş niteliğinde değildir. Mevzuat ve içtihatlar değişebilir; somut durumunuz için bir avukattan görüş alın.